« اشعرى » لازمهء نظر عموميّت اراده است ) . ه . حسن و قبح افعال ذاتى نيست ، بلكه شرعى است . همچنين عدل ، شرعى است نه عقلى ( بر خلاف نظر معتزله ) . و . رعايت لطف و اصلح ، بر خدا واجب نيست ( بر خلاف نظر معتزله ) . ز . قدرت انسان بر فعل ، توأم با فعل است نه مقدّم بر آن ( بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله ) . ح . تنزيه مطلق ، يعنى هيچ‌گونه شباهت و مماثلت ميان خدا و ما سوا وجود ندارد ( بر خلاف نظر معتزله ) . ط . انسان آفرينندهء عمل خود نيست ، اكتساب كنندهء آن است ( توجيه نظر اهل السنّة در باب خلق اعمال ) . ى . خداوند در قيامت با چشم ديده مىشود ( بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله ) . يا . فاسق ، مؤمن است ( بر خلاف نظر خوارج كه مدّعى كفر فاسق بودند و بر خلاف نظر معتزله كه به منزلة بين المنزلتين قائل بودند ) . يب . مغفرت خداوند بنده‌اى را ، بدون توبه هيچ اشكالى ندارد همچنانكه معذّب ساختن مؤمن بلا اشكال است ( بر خلاف نظر معتزله ) . يج . شفاعت بلا اشكال است ( بر خلاف نظر معتزله ) . يد . كذب و تخلّف وعده بر خدا جايز نيست . يه . عالم ، حادث زمانى است ( بر خلاف نظر فلاسفه ) . يو . كلام خدا قديم است اما كلام نفسى نه كلام لفظى ( توجيه نظر اهل السنّة ) . يز . افعال خدا براى غايت و غرضى نيست ( بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله ) . يح . تكليف ما لا يطاق بلا مانع است ( بر خلاف نظر فلاسفه و معتزله ) . ابو الحسن اشعرى از افراد كثير التأليف است . گفته‌اند متجاوز از دويست كتاب تأليف كرده است . در حدود صد كتاب از او در تذكره‌ها نام برده شده است ولى ظاهراً اكثر آن كتابها از ميان رفته است . معروف‌ترين كتاب او كتاب مقالات الاسلاميّين است كه چاپ شده و تا حدّ زيادى مشوّش و نامنظّم است . كتاب ديگرى نيز از او چاپ شده است به نام اللّمع و شايد كتابهاى ديگر هم از او چاپ شده باشد . ابو الحسن اشعرى از افرادى است كه افكارش تأثير زيادى در جهان اسلام گذاشت و اين مايهء تأسّف است . البتّه بعدها مناقشات زيادى بر سخنان او از طرف